วิธีดูและความลับการซ่อมพระแก้ว 25 ศตวรรษทุกขนาด

สำรองพื้นที่

 

สารบัญ

หน้า 2

 

ด้านบนที่กล่าวมาว่า ต้องใช้เวลานาน ตั้งแต่จัดทำสัมปานทรายแก้วที่จะมาหลอมเป็นแก้ว อาจใช้เวลานานหลายๆเดือน การสร้างเตาหลอมแก้วชนิด 8 - 10 เบ้าคละสีต่อเตา น้ำหนักการหลอมเตาละอย่างต่ำสุดคือ 3.5 ตันต่อวัน และส่วนมากก็จะสร้าง 2 เตา นี่ก็เป็นเดือนเหมือนกัน นี่คือขนาดเล็กที่สุดที่องค์การแก้วจะต้องมี (เพราะโรงงานแก้วของพ่อผมก็ชนาดประมาณนี้ คือ 6 เบ้าเตานึง บวกอีกเตา 8 เบ้า )

 

แต่ถ้าเป็นชุดทีมช่างรับงานส่วนตัวสร้างพระแก้ว เขาจะใช้เตาสตูดิโอ เรียกเตาละ 1 - 2 เบ้าก็พอใช้เวลาสร้างเพียงสัปดาห์เศษๆ ส่วนทรายแก้วที่ขนมาจากนอกก็คือทรายที่โรงงานแก้วที่เมืองนอกเขาหลอมอยู่ทุกวัน ดังนั้นชุดทีมยุโรปบุกไทยมาสร้างพระแก้วให้วัดในไทยต่างๆนั้น เขาสร้างแค่สตูดิโอ สร้างพระแก้วจบแล้วทิ้งเตาเลยก็ได้ครับ หรือจะขอใช้ที่ดินใคร แม้แต่ที่ดินในวัด สร้างให้อีกกี่วัดก็ได้

นี่คือที่ผมคาดเดาครับ เพราะอะไรผมถึงคาดเดาเช่นนี้ เอาไว้มีเวลาว่างมากๆ จะมาอธิบายทฤษฏีนี้ครับ

 

ท่านที่เคยเห็นพระแก้ว 25 ศตวรรษของวัดโปรดเกษที่สร้างในปี พ.ศ. 2496, 97 จะเห็นหรือสังเกตุเห็นว่า เนื้อแก้วของรุ่นนี้นั้น มีสีที่สุกใสกว่ารุ่นของวัดอื่นๆที่สร้างหลังปี พ.ศ. 2497 ทั้งนี้ก็เพราะทรายที่หลอมมาจากโรงงานต่างประเทศนั่นเอง และยังมีเหตุผลทางเชิงช่างอื่นๆสนับสนุนอีก

แต่ก็อย่างว่านะครับ ผมอาจจะคาดเดาผิดก็ได้ ซึ่งถ้ายังไม่มีหลักฐานมาชี้ให้ผมเห็นชัดๆ ผมก็ยังเชื่อว่า ทีมช่างยุโรปบุกเข้ามาสร้างในไทยครับ

 

ผมไม่สบายหลายวัน ทำให้ไม่ต่อเนื่อง ผมจะตัดตรงเข้าประเด็นไปเลยจะดีกว่า เพราะถ้าเกิดผมไม่เขียนสักคนเดียว ก็จะไม่มีใครมาเขียนบอกความจริงที่ผมรู้มาจากประสบการณ์ ถึงแม้อาจจะไม่ตรงกับตำราที่ไหน แต่มันคือความจริงของพระแก้ว 25 ศตวรรษ (โดยเฉพาะอย่างยิ่งรุ่นที่สร้างโดยช่างแก้วคนจีน คนไทย ในยุคนั้น ประมาณ 2498 - 2559)

คนที่อยู่ในเหตุการณ์มีนับพันนับหมื่นคน ไม่มีแม้แต่คนเดียวที่จะออกมาพูด เพราะอะไรผมไม่ทราบ

 

พ.ศ. 24XX ต้นๆ เคยมีคนแถบๆภูมิภาคนี้ เช่น ลาว เขมร ไทย พม่า ไปจ้างโรงงานแก้วในยุโรปสร้างพระแก้ว ขนาดหน้าตักไม่เกิน 7 นิ้วมาแล้ว สำเร็จบ้างไม่สำเร็จบ้าง ที่สำเร็จแล้วอาจเป็นตัวกระตุ้นให้ต่อมา มีคนพม่า ลาว ไทย ไปจ้างโรงงานแก้วในยุโรปในอีกหลายๆปีต่อมา จนกระทั่งคนไทยไปจ้างโรงงานแก้วในยุโรปสร้างพระแก้วมรกต 2475 (รุ่น 3 ถอด)*

หมายเหตุ
* = ที่ผมสันนิฐานว่า พระแก้วมรกตรุ่น 3 ถอดนั้นไม่ใช่รุ่นแรก เพราะงานช่างแก้วส่วนมากเป็นการสะสมประสบการณ์อย่างยิ่ง จำเป็นต้องสร้างอย่างง่ายๆก่อนที่จะไต่เต้าขึ้นมาถึงขั้น 2 ถอดแก้ว(องค์พระกับฐาน) กับอีก 1 ถอดพลาสติค (หมวกแหลมชฏา)

อีกทั้งมีพระแก้วที่ไม่เคยมีปรากฏการสร้างโดยคนไทยเลย ผมจึงสันนิฐานว่านั่นคือการสร้างก่อน 2475

 

เมื่อฝรั่งหันมาสร้างพระแก้วในยุคนั้นมากๆเข้า จึงเป็นที่โจษขานกันในแวดวงของกลุ่มช่างแก้วฝีมือดีที่ต้องการออกนอกประเทศด้วยเหตุผลนานาประการ อาจคล้ายกับคนบางประเทศในสมัยนี้ที่ออกไปทำงานในต่างประเทศ เช่น เมื่อไม่นานมานี้ เนปาลบอกว่า เขามีคนเนปาลออกทำงานต่างประเทศและทำเงินส่งกลับมาก แต่ในเมืองฝรั่งอาจมีเหตุผลอื่นๆ เช่นเดียวกับจักรพรรดิ์คังซีเชิญช่างแก้วระดับปรามาจารย์เข้าจีนจำนวนมากเป็นต้น

 

เอาละครับ คราวนี้ไม่ว่าช่างแก้วชาวยุโรปจะบุกเข้าไทยจริงหรือไม่เมื่อ พ.ศ. 2495 96 โดยเข้ามาเตรียมปูพื้นฐานให้โรงงานแก้วขององค์กรแก้วของไทย ในขณะเดียวกัน พอมีเวลาว่าง เขาก็รับจ๊อบจากเจ้าขุนมูลนายให้สร้างพระแก้วให้วัดไทย โดยเขาขนทรายจากโรงงานแก้วในเมืองนอกที่เขาใช้อยู่มาสร้างให้วัดโปรดเกษ แก้วของพระแก้ววัดโปรดเกษจึงมีสีไม่เหมือนกับที่ไทยสร้างเลย รวมทั้งอีกหลายๆรุ่นที่นอกเหนือจากวัดโปรดเกษ ที่สร้างในยุค 2495 - 2498

พอโรงงานแก้วขององค์กรแก้วเปิดดำเนินกิจการหลอมแก้วเมื่อ 2497 พระแก้วที่สร้างหลังจากนั้นทั้งหมด มีสีแก้วอีกอย่างไปเลย ทั้งนี้คือ เมื่อเราหลอมทรายจากทะเลสีขาวผสมเคมีเป็นแก้วได้แล้ว ความจำเป็นที่ต้องสั่งนำเข้าทรายจากยุโรปก็หมดลง

 

พระแก้วที่สร้าง พ.ศ. 2475 - 2497 ผมขอไม่วิพากษ์วิจารณ์ถึง เนื่องจากผมถือว่า ผมไม่รู้จักแก้วเหล่านั้นมาก่อน มันไม่ใช่ประสบการณ์จริงของผม ผมก็พูดไม่ค่อยออก แต่ไม่ใช่ว่าจะไม่วิพากวิจารณ์ทั้งหมด เนื้อแก้วน่ะผมไม่รู้ แต่ก็พอดูออกบ้างไม่มากก็น้อย แต่รอยของการขึ้นรูปนั้น ผมยังพูดถึงได้ เพราะมันคืองานแก้วเทคนิค Pressed Glass ที่ผมคุมทีมช่างสร้างพระแก้ว 25 พุทธศตวรรษมานาน

การขึ้นรูปพระแก้ว 25 ศตวรรษทั้งหมดในไทย 99.999% คืองานแก้วเทคนิค Pressed Glass มีเพียง 0.001% ของพระแก้วของไทยที่สร้างโดยเทคนิค Mouth Blown Glass ที่โรงงานแก้วเจษฏาสร้างให้ผม(พระแก้วกลวงหน้าตัก 9 นิ้วเป่าแก้วด้วยปอด) กับอีกเทคนิคคือ Lost Wax Glass ที่ผมกับโรงงานแก้วโลตัสคริสตัลร่วมกันสร้างจากแก้วคริสตัลตันๆ หน้าตัก 9 นิ้ว

 

พ.ศ. 2497 98 วิกฤติที่จีน แต่เป็นโอกาสที่ไทย ที่จีนยุคนั้นที่เพิ่งปกครองโดยคอมมิวนิสต์มาไม่นานนัก ทายาทเจ้าของโรงงานแก้วในจีน และช่างแก้วระดับปรามาจารย์จำนวนหนึ่ง มุ่งเข้ามาเพราะว่า ได้ข่าวการตั้งโรงงานแก้วแห่งแรกของประเทศไทยที่ทุ่มทุนสร้างถึง 50 ล้านบาทในปี 2496 97 เทียบเท่ากับมูลค่าทองคำหนักถึง 100,000 บาทหนัก และมีการฝึกสอนคนไทยให้เป็นช่างแก้วจำนวนมาก

 

พ.ศ. 2497 98 เกิดการก่อสร้างโรงงานแก้วในประเทศไทยจำนวนค่อยๆเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ส่วนมากเป็นของคนจีน โดยจะมีคนไทยร่วมหุ้น หรือไม่ก็เป็นนอมินี ต่อมาคนจีนส่วนมากที่เป็นเจ้าของก็โอนสัญชาติเป็นไทยเกือบหมด

 

หนึ่งในช่างแก้วระดับปรามาจารย์จีนคู่สามีภรรยาคืออาจารย์วิชาแก้วของผมนั่นเอง แต่ผมยังไม่สามารถบอกชื่อท่านได้ เนื่องลูกหลานเหลนของท่านได้ขยายกิจการแก้วใหญ่โตมโหฬารในปัจจุบัน 2568 ผมจึงไม่ควรเปิดเผยชื่อนามสกุลของท่านครับ

 

ผมเคยนับชื่อโรงงานแก้วชนิดหลายเบ้าคละสีที่สามารถสร้างพระแก้ว 25 ศตวรรษได้ มีประมาณ 23 - 25 โรงงาน แต่เมื่อถึง พ.ศ. 2568 นี้ อาจเหลือแค่ครึ่งหนึ่ง หรืออาจจะไม่ถึงครึ่ง คือเหลือเพียง 12 ถึง14 โรงงาน จึงอาจเป็นเหตุให้มีคนบอกว่า มีเพียง 11 - 12 โรงงานแก้วเท่านั้นที่สร้างได้

ยกตัวอย่างโรงงานแก้วแห่งแรกๆของไทยที่เคยสร้างพระแก้ว 25 ศตวรรษ และปัจจุบันได้เลิกการหลอมแก้วแล้ว หนึ่งในนั้นคือโรงงานแก้วบูรพา และได้หันมาเป็นแหล่งท่องเที่ยวซื้อสินค้าแก้วนำเข้า ในขณะเดียวกันก็แปลงมาเป็นคาเฟ่ด้วย

 

คราวนี้มาแบ่งโรงงานแก้วที่สามารถสร้างพระแก้วได้ออกเป็น 3 ชนิด

1. โรงงานแก้วชนิดหลอมแก้วโซดาไลม์ซิลิก้ามีประมาณ 23 - 25 โรงงาน ปัจจุบันน่าจะเหลือแค่ 10 โรงงาน เคยสร้างมาแล้วจำนวนมากมาย

2. โรงงานแก้วชนิดแก้วคริสตัล มี 1 โรงงาน ในอดีตไม่เคยสร้างพระแก้ว 25 ศตวรรษ แต่ปัจจุบันมีขีดความสามารถสร้างพระแก้วได้ด้วย 2 เทคนิค คือ Pressed Glass และ Lost Wax Glass

3. โรงงานแก้วชนิดแก้วโบโรซิลิเกต แก้วชนิดนี้มีโรงงานชนิดหลอมแก้วเองเพียงไม่กี่แห่ง เช่น หยุงชินโบโรซิลิเกต เป็นต้น และเป็นแก้วสตูดิโอชนิดแก้วโบโรฯด้วยการเอาแท่งแก้วสำเร็จจากนอกมาขึ้นรูป ซึ่งชนิดหลังนี้ก็คือ แก้ววิทยาศาสตร์ ทำเครื่องแก้ววิทยาศาสตร์ และอีกส่วนที่เป็นแก้วโบโรเหมือนกันคืองานปั้นแก้วแท่งมาเป็นเรือสุพรรณหงส์ หรือเป็นตุ๊กตารูปสัตว์ต่างๆ ซึ่งในอดีตก็ไม่เคยสร้างพระแก้ว 25 ศตวรรษ แต่ถ้าถามผมว่า เขาสามารถสร้างได้ไหม? ผมว่าเขาทำได้ ถ้ารู้จักดัดแปลง เพียงแต่เขาจะไม่คุ้มค่าเหนื่อยถ้าเขาดัดแปลงทำแม่พิมพ์ครับ ยกเว้นบางท่านฉลาดใช้แม่พิมพ์ปูนเป็นต้น

 

สรุปก็คือ ในอดีตมาถึง พ.ศ. 2568 ไทยเคยใช้แต่แก้วโซดาไลม์ซิลิก้าในการสร้างพระแก้ว 25 ศตวรรษ

แก้วโซดาไลม์ซิลิก้าแบ่งออกตามคุณภาพด้วยการอนุมานว่า มีประมาณ 100 คุณภาพ ผมจึงสมมุติเอาเองนะครับว่า แก้วโซดาไลม์ซิลิก้าที่ไทยเคยใช้สร้างพระแก้ว อาจมีมากถึง 33 เกรดที่ใช้ (ไม่ใช่สีนะครับ) คือ มากถึง 1 ใน 3 ของทุกเกรดรวมกัน

 

1 แก้วโซดาไลม์ซิลิก้าที่คุณภาพดีที่สุด มีดัชนีการหักเหของแสงดีเกือบเท่าคริสตัลสูตร 24%PoB และมีค่าอัลฟ่าต่ำกว่า 100 เมื่อถูกน้ำร้อนประมาณ 90 เซลเซียส อาจขยายตัวบ้างเล็กน้อย (น้อยมาก)

2 ค่าต่างๆก็ด้อยลงตามลำดับ

100 ค่าต่างๆด้อยลงถึงที่สุด ต่อให้อบลดอุณหภูมิ Annealing Process ถูกต้องก็แตกเองได้ในเวลาไม่กี่เดือน หรือไม่กี่ปี

 

ลำดับคุณภาพของแก้วโซดาไลม์ซิลิก้าตามที่ผมสมมุติเองนะครับ เพื่อความเข้าใจตรงกันเฉพาะเรื่องพระแก้ว 25 ศตวรรษที่ช่างคนจีน* ช่างคนไทย* ช่างยุคหลัง* สร้างโดยเทคนิค Pressed Glass ในโรงงานแก้วในไทย ควรรับทราบว่า มีประมาณ 33 อันดับใน 100 ลำดับ โดยจะได้อธิบายอย่างเคร่าๆต่อไปครับ

 

หมายเหตุ
ช่างคนจีน* = นับตั้งแต่ปรามาจารย์ช่างชายหรือหญิงก็ตามที่เดินทางมาจากจีนรวมถึงลูกชายลูกสาวของท่านที่เกิดในทั้งในจีนในไทยที่รับการสืบทอดวิชาโดยตรงจากปรามาจารย์

ช่างคนไทย* = นับทั้งคนจีนไม่ว่าจะเกิดในจีนหรือเกิดในไทยและคนไทยที่เกิดในไทย คือพูดอีกอย่างว่าคนที่ไม่ใช่ลูกแท้ๆของปรามาจารย์ พวกนี้จะได้รับการถ่ายทอดวิชาคนละอย่างสองอย่างสามอย่าง แต่จะไม่ครบทุกด้าน เพื่อให้ไม่สามารถไปตั้งโรงงานเองคนเดียวได้**

ช่างยุคหลัง* = ความจริงผมน่าจะใช้คำว่า ช่างเฉพาะ เช่น ช่างเป่าแก้วด้วยปอด, ช่างกดปั๊ม, ช่างปั้นแก้วมือเปล่าฟรีฟอร์ม, ช่างม้วนแก้วลูกโป่ง, ช่างผสมเคมี, ช่างยาเตา, ช่างคุมเตาหลอม, ช่างคุมเตาอบ, ช่างก่อสร้างเตาหลอมและเตาอบทั้งแบบสายพานและเตาอบถ้ำเล็ก กลาง ใหญ่, ช่างตัดแก้วชนิดใบตัดเย็น, ช่างตัดแก้วชนิดความร้อน, ช่างฝนปากแก้วด้วยแท่นฝนทราย, ช่างไม้ทำแม่พิมพ์แก้วชนิดไม้, ช่างปูนทำแม่พิมพ์แก้วชนิดปูน, ช่างซ่อมแม่พิมพ์เหล็ก, ช่างทำแม่พิมพ์เหล็ก, ช่างที่ดูแลระบบน้ำมันเชื้อเพลิงให้เลี้ยงทั้งเตาหลอมและเตาอบ(สมัยนี้บางแห่งใช้แก๊สและบางแห่งใช้ระบบผสมผสานร่วมกับไฟฟ้า), ช่างบรรจุทรายที่คลุกเคล้ากับเคมีดีแล้วลงเบ้า, ช่างคัดคุณภาพหรือสมัยนี้อาจเรียก quality control , ช่างอื่นๆ และท้ายสุดคือกรรมกรสำหรับช่างเฉพาะกิจแต่ละสาขา ซึ่งช่างแต่ละสาขามักจะเป็นเฉพาะงานของตนๆเพียง 1 - 2 สาขา จะไม่ล่วงไปรู้ถึงสาขาอื่นๆ เพราะแค่นี้ก็ไม่ว่างทั้งวันทั้งคืนแล้วครับ

 

ดังที่ผมกล่าวมาด้านบนนี้ ที่โรงงานแก้วของคุณพ่อผมมีครบทุกช่าง ยกเว้นช่างทำแม่พิมพ์เหล็กเท่านั้นที่ไม่มีเป็นของตนเอง แต่ที่โรงงานแก้วเจษฏา สมุทรสาครที่ท่านเลิกกิจการไปแล้วนั้น ท่านมีช่างทำแม่พิมพ์เหล็กของท่านเองเลยครับ อย่างใดก็ดีปัจจุบันโลกก้าวหน้าไปมาก โรงงานแม่พิมพ์เหล็กที่เก่งๆที่มีความสามารถทำแม่พิมพ์งานแก้วได้นั้น ในปัจจุบันยังมีอยู่ เพียงแต่เราอาจจะยังไม่รู้จักเขานั่นเอง

ปัจจุบันผมและโรงงานแก้วโลตัสคริสตัล ระยองได้เคยสร้างพระแก้วจากเทคนิคใหม่สำหรับไทย แต่เก่าสำหรับยุโรปคือ Lost Wax Glass ดังนั้น หากผมจะขอเพิ่มสาขาของช่างอีกสาขาสำหรับโรงงานแก้วไทยที่ยังดำเนินกิจการอยู่ และต้องการขยายสินค้าที่ต้องใช้แก้วหล่อเหมือนงานทองเหลือง ผมก็ขอเพิ่มสาขานี้ครับ สาขาหรือแผนกลอสแว๊กกลาส โดยมีช่างเพิ่มดังนี้ ช่างทำแม่พิมพ์ปูนทนความร้อนสูง, ช่างคุมเตาหลอมและอบในเตาเดียวกัน, ช่างกระเทาะปูนทนร้อนออกจากชิ้นงาน, ช่างเจียรนัยทั้งประเภทเรียบลื่นหรือเหลี่ยมมุม